Yapı Statiği etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Yapı Statiği etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

25 Mayıs 2008 Pazar

TAŞIYICI SİSTEMLERİN TASARIM FELSEFESİ

Her taşıyıcı sistemden, kendi ağırlığı başta olmak üzere, etkiyen yükleri karşılayarak bunları üzerine kurulduğu zemine güvenli bir şekilde iletmesi beklenir. Bir yapının, güvenli olması yanında, sağlaması gereken koşullardan, ekonomik, kullanım amacına uygun, çevre ile uyumlu taşıyıcı sistemlerin tasarım felsefesi ve estetik olma koşulları da gözönünde tutulmalı, taşıyıcı sistemin bu koşulları önleyici olmamasına çalışılmalıdır.

Hangi tür olursa olsun, bir betonarme taşıyıcı sistemin düzenlenmesi sırasında özellikle dikkat edilmesi gereken noktalar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

1. Her iki doğrultuda yatay yükleri karşılayacak çerçeveler meydana getirilmesi, yatay yüklerin güvenli biçimde taşınabilmesi için gereklidir.

2. Taşıyıcı sistemin, yükleri en kısa yoldan zemine aktaracak şekilde düzenlenmesi, böylece, örneğin burulma gibi bazı ek etkilerin meydana gelmemesi için çaba harcanmalıdır.

3. Düşey taşyıcı olan kolon taşıyıcı sistem düzenleme esasları ile ilgili kısa bilgiler.. ve perdelerle temellere gerekli önemin verilmesi, özellikle temellerin zemin durumu gözönüne alınarak belirlenmesi, kolonların zemine kadar kesintisiz devam etmesi önemlidir.

4. Depremde en çok zorlanan yerlerden birisi kiriş-kolon birleşim bölgeleridir. Buralarda donatının yerleştirilmesine, kenetlenmesinin sağlanmasına derzler, derzdolgu malzemeleri ve derzlerin uygulanması ve kolon etriyelerinin devam ettirilmesine özen gösterilmelidir.

5. Betonun yeterince sünekliğe sahip olabilmesi zemin sertleştirici uygulama ve kontrol esasları ve öngörülen dayanımda olması gerekir. Depremin alışılmışın üzerinde bir yükleme doğuracağı construction claims checklist ve yapılan kusurların meydana çıkacağı unutulmamalıdır.

6. Deprem etkisi en fazla alt katlarda ortaya çıkacağı için, buradaki kolonların yapım documenting a construction claim ve düzenlenmesine önem verilmeli, görünüş kapalı yüzme havuzlarında klima ve nem alma tesisatları ve kullanım gerekleri ile ani rijitlik değişikliğine gidilmemelidir.

7. Taşıyıcı sistemde rijitliğin türkiye�de ulaşım sistemleri arasındaki enerji durumu ve bununla uyumlu taşıma kapasitesinin düzgün bir şekilde dağıtılmasının, deprem nedeni ile ortaya çıkan hasarların bazı bölgelerde yoğunlaşmadan tüm yapıda dağılmasını sağlayacağı gözden kaçırılmamalıdır.

8. Taşıyıcı sistemin planda simetrik olarak düzenlenmesi depremden ortaya çıkacak etkilerin gereksiz yere artmasını önler.

9. Kolon uluslararası kuruluşların �iyi yönetim� konusuna yaklaşımları ve perde kesitlerinin, taşıyıcı sistemin iki doğrultudaki rijitliğini biribirine yakınlaştıracak şekilde belirlenmesi, her iki doğrultudaki deprem zorlanmasının uyuşumlu olarak taşınmasını sağlar.

10. Perdelerin, planda dış kenarlara yakın yerleştirilmesi, yapının tüm plan kesitinin burulma rijitliğini arttırarak, depremden doğacak kesit etkilerinin daha düşük düzeyde kalmasını sağlar.

11. Kolon su tutucu yapıların imalatında dikkat edilmesi gereken konular nelerdir? ve kirişlerdeki birleşim noktalarına yakın bölgeler (sarılma bölgeleri) deprem etkisi altında fazla zorlanacağı için, etriyelerin sıklaştırılması ile betonda sarılmadan dolayı dayanımın beton kanal ve baca imalatlarında nelere dikkat edilmelidir? ve göçme şekil değiştirmesinin (sünekliğin) artması sağlanabilir. Böylece deprem etkilerinin neden olacağı hasar daha düşük bir düzeye indirilebilir.

12. Taşıyıcı sistemin depremde hasar görmesindeki nedenler önem sırasına göre; a) Taşıyıcı sistemin iyi düzenlenmemiş olması, b) Malzeme dayanımlarının düşük olması, c) Konstrüktif ayrıntılara dikkat edilmemiş olması, d) Statik sıva yaparken dikkat edilmesi gereken konular ve betonarme hesaplarının yeterli olmaması, olarak sıralanabilir. Buradan, konstrüktif esaslara uymamanın statik tesisat işlerinde dikkat etmesi gereken konular ve betonarme çözümlemeden daha önce gelen bir hasar nedeni olduğu anlaşılmaktadır.

13. Temel bağ kirişlerinin, temelleri bağlayıp biribirlerine göre yerdeğiştirmelerini önleyecek şekilde düzenlenmesi çelik çatı imalatlarında ve tüm kaynaklı imalatlarda dikkat edilmesi gerekenler ve donatılarının kenetlenmesinin temel bloku içinde yapılması gerekir.

14. Yapılarda kütlesi büyük olan katların zemine yakın düzenlenmesi toplam taban kesme kuvvetini azaltacağı gibi, deprem sırasında meydana gelecek atalet kuvvetlerinin yapıyı daha az zorlaması da sağlanır.

15. Kirişsiz döşemeli yapılarda, döşeme beton yol imalatında dikkat edilmesi gereken konular ve kolonların oluşturduğu çerçeveler yatay yüklere karşı çoğunlukla yeterli rijitlik sağlayamadıkları için, deprem perdeleri ile yapının rijitleştirilmesi uygundur.

23 Mayıs 2008 Cuma

KABUKLAR; DAYANIMI GEOMETRİK BİÇİMLERİNE BAĞLI OLAN TAŞIYICI SİSTEMLER

Kabuklar, büyük alanları ekonomik kabuklar; dayanımı geometrik biçimlerine bağlı olan taşıyıcı sistemler ve ara mesnetsiz olarak örtmek amacı ile kullanılırlar.

Verilen bir alanı örtmek için eskiden beri bilinen klasik çözüm, kirişlere oturan düzlem bir örtü sisteminden oluşmaktadır. Bu klasik halde birbirinden ayrı iki tür eleman vardır: Örtü elemanları taşıyıcı sistemlerin tasarım felsefesi ve taşıyıcı elemanlar.

Örtü elemanları ile taşıyıcı elemanlar birleştirilirse kendi kendini taşıyan yapılar elde edilir. Bunlar arasında betonarme kabuklar son derece önemli bir grup oluşturur.

Betonarme kabukların başlıca yararı hafifliklerinde bulunmaktadır. Gerçekten, örtü elemanlarına verilen özel biçim sayesinde taşıyıcı elemanlar ortadan kaldırılmış taşıyıcı sistem düzenleme esasları ile ilgili kısa bilgiler.. ve örtü elemanlarının kalınlığı genel olarak arttırılmamıştır. Bu yarar özellikle çatılar için ilgi çekicidir çünkü çatılar kar derzler, derzdolgu malzemeleri ve derzlerin uygulanması ve rüzgar gibi hafif hareketli yükler etkisindedir zemin sertleştirici uygulama ve kontrol esasları ve başlıca etkiler sabit yüklerden oluşmaktadır.

Kabukların hafifliği, donatıda construction claims checklist ve temellerde ekonomikliğin sağlanmasında etkin rol oynar. Başka bir yarar, bu yapıların zarif documenting a construction claim ve hafif görünüşündedir. Böyle bir görünüş yapılarda estetik açıdan önemli bir etkendir.

Sakıncalarına gelince; önce pahalı olan kalıp masrafını beraberinde getirir. Gerçekten örtü elemanları çoğu kez eğri yüzeylerdir kapalı yüzme havuzlarında klima ve nem alma tesisatları ve bu yüzeylerin açınımı her zaman olanaklı değildir. Bundan başka kalıplar büyük bir titizlikle hazırlanmış olmalıdır.

Elde tutulan bir kağıt bir kenarından düz olarak tutulduğunda kolayca eğilir türkiye�de ulaşım sistemleri arasındaki enerji durumu ve kendi ağırlığını bile taşıyamaz. Aynı kağıt kıvrılarak , hafifçe yukarı doğru eğri bir biçim alacak olursa, kendi ağırlığına ek olarak belirli bir düzeyde yük de taşıyabilir. Bu taşıma kapasitesi kullanılan malzemeyi arttırarak değil, aynı malzemeye uygun bir şekil vererek ortaya çıkarılmıştır. Yukarı doğru eğrilik, tabaka kağıdın rijitliğini uluslararası kuruluşların �iyi yönetim� konusuna yaklaşımları ve yük taşıma kapasitesini arttırmıştır. Bunun nedeni, eğrilik sonucu bir kısım malzeme tarafsız eksenden uzaklaşmış su tutucu yapıların imalatında dikkat edilmesi gereken konular nelerdir? ve böylece eğilme rijitliği bir kiriş gibi gözönüne alındığında büyük oranda artmıştır. Aynı sonuç kağıdı katlayarak diğer bir deyişle ani eğim değişiklikleri ya da tekil eğrilikler vererek de sağlanabilir.

Kabuklar , önemli eğilme gerilmeleri oluşturmayacak kadar ince, fakat yükleri basınç, kayma beton kanal ve baca imalatlarında nelere dikkat edilmelidir? ve çekme ile taşıyabilecek kalınlıkta olan iki boyutlu eğrisel taşıyıcılardır. Kabuklar, kubbe yada diğer biçimlerdeki eğrisel çatıların çeşitli biçim sıva yaparken dikkat edilmesi gereken konular ve estetikte yüksek dayanım tesisat işlerinde dikkat etmesi gereken konular ve ekonomi sağlayarak yapılmalarına olanak sağlarlar. Bu tür sistemler, çağdaş yapı projelerinin en gelişmiş örnekleri arasındadır.

Kabuklar etkinliklerini eğriliklerine borçludurlar.

Bir yüzeyin bir noktadaki eğriliği, yüzeyi bu noktada yüzeyin normalini içine alan düzlemlerle gösterilir. Düzlem döndürüldükçe eğrilik değişir. Eğrilik bütün doğrultularda yukarı yada aşağı doğru olabileceği gibi bazı doğrultularda yukarı, diğerlerinde aşağı doğru olabilir. Ayrıca, eğim doğrultusuna dik doğrultuda hareket edildiği zaman eğim değişeceği için böyle bir yüzeyde burulma da vardır.

Bir kubbenin, normalinden geçen bir düzlemle olan tüm ara kesitlerinin eğrilikleri aşağı doğrudur. Küresel kubbelerde bütün eğrilikler birbirinin aynıdır. Diğer tüm kubbelerde eğrilik, düzlem döndükçe bir maksimumdan bir minimuma doğru gider. Eğriliğin bir nokta etrafında değer değiştirebildiği fakat daima aşağıya doğru olduğu yüzeylere sinklastik (Yunanca syn =ile klastos=kesme ) yüzeyler denir. Aşağı doğru olan eğrilikler pozitif, yukarı doğru olan eğrilikler negatif eğrilik olarak adlandırılır. Bütün noktalarda pozitif yada negatif eğriliği olan yüzeylere açılımı yapılamayan yüzeyler denir. Gerçekten, bu tür yüzeyler dilimlere bölünmedikçe açılamazlar. Bu yüzeylerin rijitlikleri çelik çatı imalatlarında ve tüm kaynaklı imalatlarda dikkat edilmesi gerekenler ve dayanımları, büyük ölçüde, bunları açmaya yani, eğriliklerini azaltmaya çalışan deformasyonlara karşı koymalarından ileri gelir.

Hiperbolik paraboloid, doğrusal doğuraylar ile mesnetlendirilirse, asal gerilmeler paraboller doğrultusunda oluşur. Yukarı doğru olan parabolle oluşan çekme etkisi, eğriliği aşağı doğru olan parabolde oluşan basınç etkisiyle birleştirilirse, doğrusal kenarlar boyunca etkiyen bir basit kayma durumu elde edilir. Böylece, kabuğa etki eden yükler , mesnetleri oluşturan kenarlara, bu kenarlar doğrultusunda yer alan basit kayma ile aktarılır. Mesnet elemanları genellikle "kirişlerdir". Fakat bu elemanlar düşey yüklerden çok, uzunlukları boyunca toplanan kayma etkileriyle yüklüdürler, dolayısıyla kendi ağırlıklarının etkisi dışında, basınç ya da çekme çubuğu gibi davranırlar.

Hiperbolik paraboloid basık olduğu takdirde, başlıca mambran gerilmeleri, aynı şiddette kayma gerilmelerini doğrudan çekme beton yol imalatında dikkat edilmesi gereken konular ve basınç gerilmelerine özdeştir. Bu gerilmeler kabuğun her yerinde aynı değerdedir. Ayrıca, mambran gerilmelerinin kabuğun kalınlığı boyunca düzgün yayılı olmaları nedeniyle, kabuğun yüzde yüz etkin çalıştığı söylenebilir elektrik işlerinde dikkat etmesi gerekenler ve herhangibir kesitin herhangibir noktası eşit gerilme altındadır. Paraboloidde oluşan mambran gerilmeleri kabuğa etki eden toplam düzgün yayılı yük ile doğru, kabuk yüksekliği brüt beton nedir? nasıl uygulanır? ve kabuk kalınlığı ile ters orantılıdır. Kabuğun burkulmasına neden olabilecek yüksek basınç gerilmelerinden kaçınmak için, kabuk yüksekliğinin açıklığın altıda biri ile onda birinden az olmaması gerekir.

Çatılar genellikle, hiperbolik paraboloid parçaların birleşik düzenlenmeleri biçiminde yapılırlar. En yaygın düzenlemelerden biri dört parçalı olup her parçanın dış köşesi kolonlarla mesnetlenir. Bu durumda, eğimli dış rijitleştiriciler ile yatay iç rijitleştiriciler kenar kaymalarının toplanmasıyla tamamen basınç etkisindedir. Eğimli dış rijitleştiricilerden doğan yatay tepki kuvveti gergi çubuklarıyla karşılanabilir. Buna karşılık iç rijitleştiricilerin kesişme noktası eşit değerde fakat ters yönde etkiyen değerlerle dengelenir. Böyle bir çatı düzgün kırık bir çatı görünümündedir.